{"id":817,"date":"2025-11-29T23:30:49","date_gmt":"2025-11-29T23:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/tompla.online\/?p=817"},"modified":"2026-01-17T14:07:20","modified_gmt":"2026-01-17T14:07:20","slug":"komunia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tompla.online\/?p=817","title":{"rendered":"Komunia"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u201eZiemianie\u201d Sayaki Muraty (Wydawnictwo Literackie, prze\u0142o\u017cy\u0142 Dariusz Lato\u015b) s\u0105 krytyk\u0105 presji wywieranej przez spo\u0142ecze\u0144stwo na jednostki, \u017ceby zmusi\u0107 je do pracy i prokreacji. To jasne.<\/p>\n\n\n\n

Ale kim s\u0105 w\u0142a\u015bciwie tytu\u0142owi Ziemianie?<\/p>\n\n\n\n

Opozycja pomi\u0119dzy Ziemianami a kosmitami pojawia si\u0119 w ksi\u0105\u017cce wielokrotnie. O tych drugich niewiele wiadomo. Ale dla g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w identyfikacja z kosmitami z Pohapipinpobopii stanowi akces do wsp\u00f3lnoty innej ni\u017c ta, kt\u00f3ra podporz\u0105dkowuje ich sobie represjami lub gro\u017ab\u0105 porzucenia.<\/p>\n\n\n\n

Jednak pod koniec historii Tomoomi dzieli si\u0119 zaskakuj\u0105cym przypuszczeniem, \u017ce: \u201e(\u2026) Ziemianie to jedynie iluzja stworzona po to, by Pohapipinpobopianie przetrwali na tej obcej dla siebie planecie.\u201d (s. 220). Oznacza\u0142oby to, \u017ce \u201eziemia\u0144sko\u015b\u0107\u201d jest okre\u015blonym sposobem, w jaki spo\u0142ecze\u0144stwo my\u015bli o sobie i funkcjonuje. Zasad\u0105, kt\u00f3ra nim rz\u0105dzi, jest d\u0105\u017cenie do przetrwania.<\/p>\n\n\n\n

Dla dziewczyny z konbini, bohaterki wcze\u015bniejszej ksi\u0105\u017cki Muraty, jedynym rozwi\u0105zaniem okaza\u0142o si\u0119 wype\u0142nianie w tak urz\u0105dzonym spo\u0142ecze\u0144stwie produktywnej roli (uczynienie sklepu kochankiem jest parafili\u0105, kt\u00f3ra ma szans\u0119 by\u0107 tolerowana).<\/p>\n\n\n\n

W \u201eZiemianach\u201d mamy przegl\u0105d r\u00f3\u017cnorodnych strategii oporu. Pierwsza przywodzi na my\u015bl sentencj\u0119 Preciado, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 \u201eW XXI wieku \u017cywe cia\u0142o jest tym, czym w XIX wieku by\u0142a fabryka: g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem walki politycznej\u201d. Zamykaj\u0105c d\u0142o\u0144 mo\u017cna stworzy\u0107 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 z kosmosem ciemno\u015b\u0107 a u\u017cywaj\u0105c w\u0142asnych narz\u0105d\u00f3w zjednoczy\u0107 si\u0119 z drug\u0105 osob\u0105. Druga strategia polega na mieszaniu etap\u00f3w \u017cycia: zawrze\u0107 \u015blub jako dziecko, wierzy\u0107 w kosmit\u00f3w w doros\u0142ym \u017cyciu. Trzeci\u0105 strategi\u0105 jest \u0142amanie tabu, na przyk\u0142ad poprzez kazirodztwo. Czwart\u0105, domaganie si\u0119 od cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa dochowania jego logiki. Cho\u0107by poprzez wyra\u017canie zdziwienia, \u017ce rodzice zabitego syna chc\u0105 w zem\u015bcie uszczupli\u0107 populacj\u0119 o kolejn\u0105 osob\u0119 (t\u0119, kt\u00f3ra go zabi\u0142a), zamiast domaga\u0107 si\u0119 od niej, \u017ceby zrekompensowa\u0142a morderstwo rodz\u0105c dziecko.<\/p>\n\n\n\n

Bohaterce \u201eZiemian\u201d i jej dw\u00f3m m\u0119\u017com, w odr\u00f3\u017cnieniu od dziewczyny z konbibi, udaje si\u0119 opu\u015bci\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo. Ostatecznie przechodz\u0105 do stanu natury w znaczeniu, w jakim rozwa\u017cali je Locke i Hobbes: jako sytuacji, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142yby si\u0119 jednostki, gdyby nie zawar\u0142y umowy spo\u0142ecznej. Dzi\u0119ki temu dowiadujemy si\u0119 w imi\u0119 czego, by\u0107 mo\u017ce, warto si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwu opiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Tr\u00f3jka uciekinier\u00f3w postanawia kierowa\u0107 si\u0119 racjonalno\u015bci\u0105, rozumian\u0105 jako wybieranie opcji najbardziej korzystnych z perspektywy przetrwania. Ale jest to przecie\u017c ten sam priorytet, kt\u00f3rym kieruje si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo. Co wi\u0119cej, Natsuki, Tomoomi i Yu rozwa\u017caj\u0105 nawet postaranie si\u0119 o dziecko. Prac\u0119 zarobkow\u0105 zast\u0119puj\u0105 szabrowaniem \u017cywno\u015bci, ale nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce kapitalizm oznacza przejmowanie owoc\u00f3w czyjej\u015b pracy. Gdyby okaza\u0142o si\u0119, \u017ce porzucili spo\u0142ecze\u0144stwo, \u017ceby odtworzy\u0107 jego regu\u0142y, by\u0142oby bardzo ponuro. Jednak Murata brawurowo prowadzi nas w innym kierunku.<\/p>\n\n\n\n

Kluczow\u0105 scen\u0105 jest z\u0142o\u017cenie przez troje bohater\u00f3w przysi\u0119gi rozwodowej. Natsuki i Yu zawarli \u201e\u015blub\u201d jako dzieci, w tajemnicy przed doros\u0142ymi, jako pr\u00f3b\u0119 ratunku dla Natsuki (odzyskania przez ni\u0105 samej siebie). Z kolei Natsuki i Tomoomi pobrali si\u0119 wy\u0142\u0105cznie po to, \u017ceby ka\u017cde z nich mog\u0142o wykaza\u0107 przed rodzin\u0105 ma\u0142\u017conka. Ka\u017cdy z tych \u015blub\u00f3w wi\u0105za\u0142 si\u0119 z umow\u0105. Pierwszy: na osobno\u015bci nie trzymamy si\u0119 za r\u0119ce z innymi, do spania zak\u0142adamy obr\u0105czki, przetrwamy mimo wszystko (s. 30-31, 84). Drugi: zdystansowana relacja z r\u00f3wnym podzia\u0142em obowi\u0105zk\u00f3w domowych, \u017cadnych kontakt\u00f3w seksualnych, ka\u017cdy porz\u0105dkuje w\u0142asny pok\u00f3j, przestrzenie wsp\u00f3lne sprz\u0105tane w ci\u0105gu doby po u\u017cyciu (s. 96-97). To pr\u00f3by wyratowania si\u0119 z umowy na poziomie spo\u0142ecznym poprzez zawarcie w\u0142asnych kontrakt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Paradoksalna przysi\u0119ga rozwodowa jest wypowiedzeniem zobowi\u0105za\u0144: \u201e- Czy przyrzekasz a\u017c do \u015bmierci \u017cy\u0107 wy\u0142\u0105cznie dla siebie w zdrowiu i w chorobie, w rado\u015bci i w smutku, w dostatku i w biedzie, i \u017ce nie b\u0119dziesz jej kocha\u0107, szanowa\u0107 ani wspiera\u0107? – Tak\u2026 Przyrzekam.\u201d s. 190).<\/p>\n\n\n\n

To, co nast\u0119puje potem, nie jest bynajmniej wojn\u0105 wszystkich ze wszystkimi. Racjonalno\u015b\u0107 spo\u0142eczna (biopolityczna) jest ukierunkowana na stan populacji i gotowa po\u015bwi\u0119ci\u0107, zw\u0142aszcza s\u0142absze, jednostki. Natomiast Natsuki, Tomoomi i Yu w odci\u0119tej od \u015bwiata wiosce praktykuj\u0105 relacj\u0119 opart\u0105 na wzajemnej wra\u017cliwo\u015bci i refleksji nad dobrem ka\u017cdego z nich trojga. <\/p>\n\n\n\n

Gdy nie pozostaje im nic do jedzenia, po\u017cywiaj\u0105 si\u0119 wszyscy nawzajem swoimi cia\u0142ami. Tylko z zewn\u0105trz mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 to jak krwawy horror lub groteska .<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci jest to komunia. Tak\u0105 interpretacj\u0119 podsuwa ostro\u017cnie sama Sayaka Murata. Ot\u00f3\u017c Natsuki por\u00f3wnuje kolacj\u0119 spo\u017cywan\u0105 z Tomoomi i Yu do Ostatniej Wieczerzy. Ostro\u017cno\u015b\u0107 autorki polega na tym, \u017ce por\u00f3wnanie to odnosi do ich przedostatniej kolacji, z\u0142o\u017conej jeszcze ze skradzionej s\u0105siadom \u017cywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W ostatniej scenie do okrwawionej tr\u00f3jki wraz z siostr\u0105 i matk\u0105 Natsuki docieraj\u0105 inni Ziemianie. \u201ePo strojach pozna\u0142am, \u017ce to pewnie tak zwani ratownicy.\u201d (s. 223). Ma to sens fabularny \u2013 wioska zosta\u0142a odci\u0119ta przez opady \u015bniegu \u2013 ale nie tylko. To stroje funkcjonariuszy spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re skazuje na \u017cycie (Foucault).<\/p>\n\n\n\n

Ten post dedykuj\u0119 Ance Chro, z kt\u00f3r\u0105 poznali\u015bmy si\u0119 prawie 30 lat temu na socjologii i jak dot\u0105d nie zawarli\u015bmy umowy.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eZiemianie\u201d Sayaki Muraty (Wydawnictwo Literackie, prze\u0142o\u017cy\u0142 Dariusz Lato\u015b) s\u0105 krytyk\u0105 presji wywieranej przez spo\u0142ecze\u0144stwo na jednostki, \u017ceby zmusi\u0107 je do pracy i prokreacji. To jasne. Ale kim s\u0105 w\u0142a\u015bciwie tytu\u0142owi Ziemianie? Opozycja pomi\u0119dzy Ziemianami a kosmitami pojawia si\u0119 w ksi\u0105\u017cce wielokrotnie. O tych drugich niewiele wiadomo. Ale dla g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w identyfikacja z kosmitami z Pohapipinpobopii […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-817","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=817"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":840,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions\/840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tompla.online\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}